Style architektoniczne średniowiecza są rozpoznawalne i nie jest to zależne od stopnia posiadanej wiedzy. Z epokami następnymi może być problem, ale budowle romańskie i gotyckie nie nastręczają problemów. Pierwszym stylem średniowiecznym był romanizm, którego powstanie datuje się na X wiek. Przede wszystkim w budowlach romańskich widoczny gołym okiem jest podział na geometryczne bryły, które łatwo wyodrębnić. Sprawiają one wrażenie bardzo masywnych, zbudowanych z grubego kamienia. Okna były małe i często służyły również jako otwory strzelnicze. Były to na poły budowle obronne. Stawiano je na planie krzyża łacińskiego, ewentualnie greckiego z wyraźnie wyodrębnionym prezbiterium. Budowle często miały kształt rotundy, kolistej budowli składającej się zazwyczaj z jednego pomieszczenia. Wnętrze zazwyczaj posiadało trzy nawy i sklepienie kolebkowe lub krzyżowe. Wewnątrz znajdowały się filary zdobione płaskorzeźbami przedstawiającymi ludzi lub motywy roślinne nawiązujące do porządku korynckiego. Często wewnątrz znajdowały się gzymsy, służki i empory. Bogato zdobione były zazwyczaj portale wejściowe, które wieńczył tympanon. Styl romański miał zastosowanie w wielu dziedzinach życia. Budowano w nim obiekty sakralne jak kościoły i klasztory, a także obiekty świeckie, zwłaszcza zamki lub mosty. Jako budulec wykorzystywano miejscowy kamień polny i głazy narzutowe. Zmierzch stylu romańskiego nastąpił w XIII wieku, kiedy coraz popularniejszy stawał się gotyk. Do najpiękniejszych budowli w tym stylu w Polsce zalicza się katedrę gnieźnieńską, płocką i poznańską, a także kolegiatę w Tumie i klasztor w Tyńcu.